Województwo zachodniopomorskie Województwo pomorskie warminsko-mazurskie Województwo podlaskie Województwo lubuskie Województwo wielkopolskie kujawsko-pomorskie Województwo mazowieckie Województwo lodzkie Województwo lubelskie Województwo dolnośląskie Województwo opolskie Województwo świętokrzyskie Województwo śląskie Województwo małopolskie Województwo podkarpackie
Samorząd Województwa Mazowieckiego

Biuro Regionalne KSOW Województwa Mazowieckiego

English 
baner

  Znajdź KSOW na:

      

Sieci: okiem socjologa

10.09.2020

Socjolog analizuje szanse dla decydentów politycznych i praktyków w kontekście aspiracji dotyczących rozwoju sieci współpracy w ramach WPR po 2020 r.

Dlaczego sieci stały się tak ważne jako ośrodki zaangażowania publicznego, zmian i innowacji?

Unijne sieci mają wiele celów. Podejścia oparte na partnerstwie (np. LEADER) zostały pierwotnie uznane za zdolne do rozwiązywania problemów wykraczających poza możliwości pojedynczego działacza/sektora działającego samodzielnie. Ponadto partnerstwa wielu działaczy zapewniają synergię różnych dziedzin wiedzy, zdolności, zasobów i perspektyw na potrzeby pojedynczego problemu, tworząc nowatorskie i wykonalne (innowacyjne) rozwiązania. Dzięki nowym formalnym sieciom tworzonym w państwach członkowskich i pomiędzy nimi w celu oddolnego dotarcia do różnych grup społecznych rozszerzają się możliwości dalszego uczestnictwa w takich innowacjach.

Sieci mają również charakterystyczny sposób działania: motywują, pobudzają i angażują działaczy lokalnych zamiast przyjmować podejście regulacyjne. W rozumieniu nauk społecznych strategie zaangażowania są preferowaną opcją, ponieważ podejścia regulacyjne nie przynoszą rezultatów w dziedzinie promowania rozwoju oraz innowacji. „Zarządzanie przez swobody jest znacznie bardziej efektywne niż zarządzanie przez represje… [Programy, które] pozwalają na zróżnicowanie i pluralizm w integracji społecznej są bardziej odporne i niezawodne”.(1) Aby jednak takie „zarządzanie przez swobody” było skuteczne, sieci muszą być postrzegane przez społeczności lokalne jako wiarygodne, atrakcyjne oraz inspirujące.

Jak podkreślano podczas wydarzenia ENRD networX(2), sieci składają się z ludzi, a nie z instytucji. Zgodnie z tym poglądem nauki społeczne traktują interakcje społeczne jak elementy składowe sieci. 

Sieć:

  • ma normy i wartości, na które wpływają nie tylko decydenci polityczni, ale także podmioty wdrażające/uczestnicy lokalni;
  • ma symbole (języki, zachowania/działania), które są silnymi społecznymi nośnikami tożsamości sieci, jej funkcji itp.;
  • jest dynamiczna (a więc może się zmieniać i rozwijać), czego warunkiem jest ewoluowanie/dostosowywanie się jej norm, wartości oraz symboli.

Wszystkie organizacje, w tym również sieci, mają określone cele i sposoby działania w każdej sytuacji dopóty, dopóki działacz (lub — co jest bardziej skuteczne — grupa działaczy) nie zacznie postępować (często celowo) inaczej. „Organizacje [z definicji] stanowią mobilizację stronniczości”.(3)

EWOLUUJĄCE I ROZWIJAJĄCE SIĘ SIECI

Podstawową zasadą ewolucji i rozwoju sieci (poprzez zmianę norm, wartości oraz symboli) — w taki sposób, aby pozwalała lepiej i bardziej elastycznie reagować na ogół działaczy lokalnych — jest refleksyjność. W naukach społecznych pod pojęciem refleksyjności kryje się sposób refleksji lub myślenia, „w którym spoglądamy na siebie i odnosimy się do samego siebie”(4). Wspieranie odpowiedzialnych badań oraz innowacji (RRI)(5) czyni z refleksyjności podstawowy czynnik sukcesu: „Einstein (…) odniósł sukces między innymi dlatego, że z uporem i bez ustanku zadawał pozornie banalne pytania. Niczym dziecko dociekał wciąż: «Dlaczego?» «Jak?» «Co?» zamiast przyjmować oczywiste odpowiedzi”.(6)

Systematyczne wykorzystywanie refleksyjności w kontekście organizacyjnym lub zespołowym wiąże się z okresową refleksją nad składem sieci i motywacją/charakterem jej działań. Należy zauważyć, że wszystkie grupy działaczy i zainteresowanych stron powinny być zachęcane do refleksji w taki sposób, by oceniały nie tylko swoją sieć lub sieci, ale również własną potencjalną rolę w nowych sieciach. Refleksyjność przyjęta na poziomie organizacyjnym promuje refleksyjność na poziomie indywidualnego działacza.

Promowanie refleksyjności jest możliwe dzięki szeregowi zasobów i narzędzi. Na przykład w ramach niedawnych projektów programu „Horyzont 2020”(7) — AgriDemo, SKIN, CERERE i FAIRshare — opracowano proste narzędzie do promowania refleksyjności i wspierania podejścia opartego na zaangażowaniu wielu działaczy. Partnerzy projektu zaczynali od zadania sobie prostego pytania: „Dlaczego” ich zdaniem różne podmioty/zainteresowane strony miałyby zaangażować się w projekt?

Zadanie sobie tego prostego pytania ma na celu zapoczątkowanie refleksji w celu zwiększenia świadomości partnerów na temat perspektyw innych działaczy oraz podważenia ewentualnych założeń/uprzedzeń partnerów. Po wstępnym pytaniu „dlaczego?” zadawano następujące pytania refleksyjne:

  • kto? (powinien faktycznie zostać zaangażowany);
  • co? (powinno być celem);
  • jak? (należy wspierać uczestnictwo);
  • kiedy? (nadarzą się najkorzystniejsze okazje dla wszystkich zainteresowanych stron).

Innym przykładem narzędzia zwiększającego refleksyjność jest mapowanie istniejącej (oraz przyszłej, będącej rezultatem ewolucji) sieci. Korzystając z narzędzi takich jak analiza sieciowa, przywódcy i członkowie sieci mogą faktycznie określić, kto angażuje się w sieć, jakie są mocne/słabe strony oraz rodzaje relacji w obrębie sieci, a także kto nie uczestniczy w jej życiu. Zapewnia to poparte dowodami podejście do ustalania kręgu osób stanowiących trzon sieci, co jest cennym narzędziem wspierającym refleksyjność.

 

Dr Áine Macken‑Walsh
Socjolog, Teagasc — organ ds. rozwoju rolnictwa i żywności, Irlandia
e-mail Aine.MackenWalsh@teagasc.ie

 

(1) Clegg, S. (2014) Circuits of power/knowledge. Journal of Political Power 7:3, str. 383–392. Podsumowanie — patrz Haugaard, M. (2011) Rethinking Power. Social Science Research Network (SSRN) http://ssrn.com/abstract=1913739

(2) https://enrd.ec.europa.eu/sites/enrd/files/networx_leader_highlights.pdf

(3) Schattschneider, E. E. (1960) The Semisovereign People: a Realist’s View of Democracy in America.

(4) Hardy et al. (2001) „Reflexivity in social studies: a study of the production of the research subject”. Human Relations, 54, str. 3–32, https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0018726701545001

(5) https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/h2020-section/responsible-research-innovation

(6) Bolton, G. i Delderfield, R. (2018) Reflective Practice Writing and Professional Development, Sage, https://us.sagepub.com/sites/default/files/upm-binaries/90765_Ch1_Reflective_Practice_an_Introduction.pdf

(7) https://agridemo-h2020.eu/docs/D1.8_Protocol_Multiactor_approach.pdf

 

źródło: Rural Connections - europejski magazyn na temat rozwoju obszarów wiejskich


Portale regionalne
mapa
 
logo Unia Europejska
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich:
Europa inwestująca w obszary wiejskie
logo PROW
logo FAPA    logo CDR
Mapa serwisu    |    copyright KSOW 2009