Ponad 250 zainteresowanych stron z obszarów wiejskich z całej Europy zebrało się w Pecq (Belgia) w dniach 16–17 września 2025 r. na konferencji Paktu na rzecz obszarów wiejskich, dwudniowym wydarzeniu poświęconym generowaniu konkretnych działań na rzecz wizji obszarów wiejskich UE.

Konferencja, zorganizowana przez Biuro Wsparcia Paktu na rzecz Obszarów Wiejskich, koncentrowała się na kształtowaniu polityk wzmacniających odporność, konkurencyjność i inkluzywność obszarów wiejskich, a jednocześnie stanowiła bezpośredni wkład w nadchodzącą aktualizację planu działania UE na rzecz obszarów wiejskich.

Poznaj prezentacje prelegentów, nagrania wideo i zdjęcia z konferencji! Kompleksowe sprawozdanie podsumowujące zostanie udostępnione w nadchodzących tygodniach.

Wzmocnienie pozycji społeczności wiejskich na rzecz zintegrowanej polityki UE sprzyjającej włączeniu społecznemu

Wiceprzewodniczący wykonawczy Komisji Europejskiej do spraw spójności i reform Raffaele Fitto oraz komisarz do spraw rolnictwa i żywności Christophe Hansen otworzyli konferencję podkreślając znaczenie obszarów wiejskich dla osiągnięcia strategicznych celów UE. Obaj pochwalili unijną wizję obszarów wiejskich, plan działania na rzecz obszarów wiejskich i pakt na rzecz obszarów wiejskich jako pozytywne inicjatywy na rzecz obszarów wiejskich, do których Komisja podtrzymuje swoje zobowiązanie.

Wiceprzewodniczący wykonawczy Fitto opowiedział się za „prawem do pozostania” w swoim regionie pochodzenia, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich. Prawo to wymaga proaktywnych działań, aby zapewnić ludziom możliwość życia, pracy i rozwoju na szczeblu lokalnym. W niedawnym przeglądzie śródokresowym rozporządzeń dotyczących polityki spójności i proponowanych wieloletnich ram finansowych (WRF) wezwano do zmiany zarządzania polityką wiejską, opowiadając się za większą pomocniczością, jaśniejszą rozliczalnością i większą odpowiedzialnością lokalną, a jednocześnie wzywając do znaczącego udziału zainteresowanych stron z obszarów wiejskich.

Cytując wizję rolnictwa i żywności, komisarz Hansen podkreślił, że obszary wiejskie mają zasadnicze znaczenie dla transformacji ekologicznej i cyfrowej Europy, konkurencyjności, odporności i bezpieczeństwa. Wyjaśnił, że nowe wnioski dotyczące budżetu i polityki UE na okres po 2027 r. oferują cele i instrumenty niezbędne do dalszego wspierania obszarów wiejskich w prostszy i bardziej zintegrowany sposób. Zachęcając uczestników do zaangażowania się w debatę na temat następnego budżetu i polityki UE, zapewnił, że Komisja dopilnuje, aby krajowe i regionalne plany partnerstwa zmierzały we właściwym kierunku dla obszarów wiejskich.

W przemówieniu obywatelskim Lina Noreikaitė-Rimkienė z Łotwy podzieliła się z uczestnikami konferencji realiami życia na wsi. Podkreśliła, że mieszkańcy wsi mają wiele do zaoferowania, nie tylko proszą o wsparcie, ale potrzebują „UE, aby sprostać im w połowie drogi”. Wzmocnienie pozycji ludzi w terenie nie zawsze oznacza duże wsparcie, ale niewielkie i proste finansowanie, „pieniądze z nasion, aby rozpocząć marzenie”. „Prawo do pozostania” wymaga konkretnych działań w celu zapewnienia miejsc pracy, usług i możliwości, zwłaszcza dla młodych ludzi, a także strategii politycznych, które naprawdę wsłuchują się w głosy lokalne i odzwierciedlają je.

Perspektywy wysokiego szczebla dotyczące wzmocnienia rozwoju obszarów wiejskich w Europie

Interwencje na wysokim szczeblu z Finlandii, OECD i Grupy Koordynacyjnej ds. Paktu na rzecz Obszarów Wiejskich podkreśliły, że rozwój obszarów wiejskich musi pozostać centralnym elementem ram polityki UE. Obszary wiejskie należy uznać za siłę napędową odporności, innowacji i spójności, co wymaga specjalnego wsparcia w ramach polityki na okres po 2027 r.

Fińska minister rolnictwa i leśnictwa Sari Essayah podkreśliła, że żywotność rolnictwa i społeczności wiejskich jest nierozerwalnie związana i wezwała do kompleksowej polityki wspierającej wymianę pokoleń, dostępne usługi i weryfikację wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich.

Dorothée Allain-Dupré z OECD sprzeciwiła się mitowi, że obszary wiejskie będą równomiernie upadać, co ilustruje, gdzie regiony wiejskie przewyższają regiony miejskie. Podkreśliła znaczenie inwestowania w infrastrukturę cyfrową, usługi cyfrowe i politykę ukierunkowaną na konkretny obszar, aby uwolnić potencjał obszarów wiejskich, który ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności, odporności i zielonej transformacji.

Radim Sršeň, przewodniczący Grupy Koordynacyjnej ds. Paktu na rzecz Obszarów Wiejskich, podkreślił potrzebę wzmocnienia głosów na temat obszarów wiejskich poprzez ściślejszą koordynację i zbiorowe rzecznictwo.

Przyszła polityka wiejska UE: priorytety, uczestnictwo i skuteczne wdrażanie

Sesja Open podkreśliła, że polityka UE i finansowanie po 2027 r. muszą skutecznie zaspokajać potrzeby obszarów wiejskich. Iliana Ivanova, członkini Trybunału Obrachunkowego, podkreśliła znaczenie przełożenia strategii na wymierne rezultaty, ukierunkowania inwestycji na rentowne projekty oraz sprostania wyzwaniom takim jak dostęp szerokopasmowy, wyludnienie i świadczenie usług.

Panel wysokiego szczebla podkreślił potrzebę zintegrowanego podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar w krajowych i regionalnych planach partnerstwa, przy silnym zaangażowaniu lokalnym i regionalnym, weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich, wyodrębnieniu funduszy dla obszarów wiejskich i LEADER/RLKS oraz uproszczonych przepisach. Paneliści wezwali do przyjęcia przepisów, które zapewniłyby właściwą równowagę między elastycznością a gwarancjami zaspokojenia potrzeb obszarów wiejskich. Społeczeństwo obywatelskie, samorządy lokalne i podmioty społeczno-gospodarcze uznano za kluczowych partnerów w celu zapewnienia, aby polityka odzwierciedlała lokalne realia, wspierała wymianę pokoleń oraz wspierała spójność i dobrobyt.

Kluczowe priorytety przyszłych polityk na rzecz obszarów wiejskich określone przez panel obejmują uczestnictwo sprzyjające włączeniu społecznemu, specjalne finansowanie i budowanie zdolności małych organizacji, całościowe wsparcie polityczne we wszystkich sektorach, synergie między obszarami miejskimi i wiejskimi oraz skuteczne zarządzanie za pośrednictwem instrumentów takich jak LEADER/RLKS i inteligentne wsie. Zapewnienie „prawa do pozostania”, zaangażowania młodzieży, zarządzania partycypacyjnego i solidnego monitorowania za pomocą wskaźników terytorialnych i społecznych nadal ma zasadnicze znaczenie dla realizacji skutecznych i zorientowanych na przyszłość polityk.

Kształtowanie przyszłego planu działania i paktu na rzecz obszarów wiejskich: pojawiające się zalecenia

Otwierając drugi dzień konferencji, dyrektor generalna Komisji Europejskiej ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Elisabeth Werner podkreśliła przykłady udanych działań w ramach wdrażania planu działania na rzecz obszarów wiejskich. Zapowiedziała, że plan zostanie zaktualizowany na początku 2026 r., a działania skupią się na kluczowej roli, jaką obszary wiejskie mogą odegrać w realizacji nowych priorytetów UE.

Teodora Brandmueller z Eurostatu zilustrowała postępy poczynione w zakresie statystyk dotyczących obszarów wiejskich oraz wartość dokładnych danych ujawniających specyfikę każdego obszaru wiejskiego.

W drugim dniu konferencji odbyły się liczne dyskusje grupowe w celu zebrania pomysłów i zaleceń dotyczących aktualizacji planu działania na rzecz obszarów wiejskich i ukierunkowania przyszłych działań w ramach paktu na rzecz obszarów wiejskich. Głównymi tematami stały się strategie ukierunkowane na konkretny obszar, weryfikacja wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich, zarządzanie partycypacyjne i budowanie zdolności podmiotów lokalnych. Silny rozwój obszarów wiejskich zależy od integracji wysiłków unijnych, krajowych i lokalnych, sformalizowania paktów na rzecz obszarów wiejskich w każdym państwie członkowskim oraz zapewnienia społecznościom wiejskim zasobów, finansowania i warunków sprzyjających kształtowaniu ich przyszłości.

Pojawiające się zalecenia z dyskusji obejmuje:

• Społeczeństwo wiejskie w erze cyfrowej: uznanie łączności, w tym sieci 5G, za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym w celu zapewnienia dostępu do infrastruktury cyfrowej i innowacji technologicznych.
• Obszary wiejskie jako kluczowe podmioty transformacji energetycznej: promowanie lokalnych społeczności energetycznych i dostępu do usług energetycznych, zapewniając ludności wiejskiej korzyści z transformacji ekologicznej przy zmniejszonych barierach prawnych i biurokratycznych.
• Uczynienie obszarów wiejskich atrakcyjnymi dla młodych pokoleń: ustanowienie zachęcanych przestrzeni i mechanizmów uczestnictwa młodzieży w podejmowaniu decyzji na szczeblu lokalnym, krajowym i unijnym.
• Wzmocnienie pozycji społeczności lokalnych w celu zwiększenia odporności: zapewnienie lokalnego budowania zdolności i wsparcia w punktach kompleksowej obsługi, aby pomóc społecznościom i władzom lokalnym we wdrażaniu strategii oddolnych.
• Wspieranie innowacyjnych i konkurencyjnych gospodarek i przedsiębiorstw wiejskich: usprawnienie gromadzenia danych na temat przedsiębiorstw wiejskich, wspieranie innowacji oraz ułatwianie tworzenia sieci kontaktów i mentoringu.
• Zapewnienie „prawa pobytu” na obszarach wiejskich: stworzenie warunków sprzyjających zrównoważonemu życiu na obszarach wiejskich, w tym miejsc pracy, usług, mieszkań i przestrzeni innowacji.
• Budowanie inkluzywnych społeczności wiejskich: wspólnie ze społecznościami wiejskimi opracowywać plany uwzględniające potrzeby społeczności lokalnych i ukierunkowane na konkretny obszar w celu integracji nowo przybyłych i słabszych grup społecznych.
• Wspieranie lokalnego dobrobytu poprzez biogospodarkę i biookręgi: zwiększenie świadomości, edukacji i budowania zdolności w zakresie biogospodarki, jakości żywności i produktów ekologicznych.

W uwagach końcowych wicedyrektorzy generalni Komisji Hugo Sobral (polityka regionalna i miejska) i Mihail Dumitru (rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich) z zadowoleniem przyjęli bogaty wkład dyskusji na konferencji i zwrócili się do członków Wspólnoty Paktu na rzecz Obszarów Wiejskich o zaangażowanie się w debatę na temat przyszłej polityki unijnej i krajowej na rzecz obszarów wiejskich.

Źródło:ruralpact.rural-vision.europa.eu